Çanakkale’nin Biga ilçesine bağlı Gümüşçay Beldesi sınırlarında yer alan Kızöldün Tümülüsü, Anadolu arkeolojisi açısından eşine az rastlanır bir esere ev sahipliği yapıyor. MÖ 520–500 yıllarına tarihlenen Polyksena Lahdi, Geç Arkaik Dönem heykeltıraşlığının Anadolu’daki en erken figür bezemeli lahit örnekleri arasında yer alıyor. Polyksena Lahdi, yalnızca kronolojik erkenliğiyle değil, mitolojik anlatıyı birden fazla sahnede ve bütünlüklü bir kurgu içinde sunmasıyla da bir ilk olarak değerlendiriliyor. Lahdin yan yüzlerinde yüksek kabartma tekniğiyle işlenmiş sahneler yer alırken, uzun yüzlerden birinde öne çıkan betimleme dikkat çekiyor. Bu sahnede, Akhilleus’un mezarı önünde gerçekleştirilen Polyksena’nın kurban edilme ritüeli tasvir ediliyor. Troya Kralı Priamos ile Kraliçe Hekabe’nin küçük kızları olan Polyksena’nın bu törensel sahne içindeki duruşu, esere adını veren temel anlatıyı oluşturuyor.
Yüksek Kabartma, Ritmik Duruşlar ve Törensel Atmosfer
Figürlerin yüksek kabartma tekniğiyle işlendiği lahitte, uzun giysiler, ritmik beden hareketleri ve dengeli kompozisyon dikkat çekiyor. Törensel bir düzen içinde kurgulanan sahneler, dönemin estetik anlayışını ve anlatım gücünü güçlü biçimde yansıtıyor. Lahit, bu yönüyle yalnızca bir mezar yapısı değil, aynı zamanda mitoloji ile sanatın birleştiği anıtsal bir anlatı alanı niteliği taşıyor.
Kaçak Kazı İhbarıyla Gün Yüzüne Çıktı
Prokonnesos (Marmara Adası) mermerinden yapılan Polyksena Lahdi, 1994 yılında yapılan bir kaçak kazı ihbarı üzerine harekete geçen Çanakkale Müze Müdürlüğü ekiplerince gerçekleştirilen kurtarma kazısında bulundu. Dönemin müze müdürü Nurten Sevinç başkanlığında, müze uzmanları tarafından yürütülen çalışmalar sonucunda eser bilim dünyasına kazandırıldı. Bugün Polyksena Lahdi, Çanakkale’nin arkeolojik mirası içinde özel bir yere sahip olmasının yanı sıra, Anadolu’da mitolojik sahnelerin bu ölçekte ve sanatsal bütünlükte işlendiği en erken örneklerden biri olarak kabul ediliyor.
