Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) Başkanı Mehmet Daniş, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı tarafından düzenlenen “Yasa Dışı Bahis ve Kumar Bağımlılığıyla Mücadele Paneli”ne katıldı.
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığında gerçekleştirilen panelde, yasa dışı bahis ve kumar bağımlılığıyla mücadelenin hukuki, finansal, toplumsal ve iletişim boyutları ele alındı.
Panelin açılış konuşmalarını Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Prof. Dr. Burhanettin Duran ile Cumhurbaşkanı Yardımcısı Dr. Cevdet Yılmaz gerçekleştirdi.
Duran ve Yılmaz, yasa dışı bahis ve kumar bağımlılığının yalnızca bireysel bir tercih veya güvenlik ve hukuk meselesi olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurguladı. Mücadelenin toplumsal farkındalık, iletişim, eğitim, sağlık, finans ve hukuk başta olmak üzere birçok alanın eş güdümünü gerektirdiğine dikkat çekildi.
RTÜK Başkanı Daniş: “Mesele Sadece Reklam Denetimi Değil”
Panelde konuşan RTÜK Başkanı Mehmet Daniş, özellikle dijital yayıncılık, sosyal medya reklamları ve sponsorluklar yoluyla yasa dışı bahsin görünürlüğünün arttığına dikkat çekti.
Yasa dışı bahis ve kumar konusunun yalnızca bir “reklam denetimi” veya “içerik denetimi” meselesi olmadığını belirten Daniş, bağımlılık süreçlerinin ve insan davranışlarının da dikkate alınması gerektiğini söyledi.
Daniş, kumar ve bahis davranışlarında bağımlılığı besleyen mekanizmalardan birinin yalnızca kazanma arzusu olmadığını belirterek, kazanma ihtimalinin oluşturduğu belirsizlik ve beklentinin de kişiyi aynı davranışı tekrar etmeye yönlendirdiğini ifade etti.
Spor Yayınlarındaki Yasa Dışı Bahis Reklamları Takipte
RTÜK Başkanı Mehmet Daniş, yasa dışı bahisle mücadelede en zorlu alanlardan birinin spor yayınları olduğunu belirtti.
Özellikle milli takım ve kulüplerin yurt dışındaki karşılaşmalarında saha kenarında veya formalarda yasa dışı bahis sitelerine ait reklamlarla karşılaşılabildiğini ifade eden Daniş, RTÜK’ün yetki sınırlarına da dikkat çekti.
Daniş, RTÜK’ün yayınları yayın sonrasında denetlediğini, yayın öncesinde müdahale veya yayından kaldırma yetkisinin bulunmadığını belirtti.
Stadyumlardaki fiziksel reklamların ise kulüpler, federasyonlar ve uluslararası spor kuruluşlarının yetki alanında olduğunu ifade eden Daniş, yayın sırasında sonradan dijital veya sanal olarak yerleştirilen reklamlarda ise yayın hakkını elinde bulunduran kuruluşun sorumluluğunun bulunduğunu söyledi.
Sanal Reklamlar Kamera Açıları Karşılaştırılarak Tespit Ediliyor
RTÜK’ün yasa dışı bahis reklamlarını tespit etmek için farklı kamera açılarını ve aynı karşılaşmanın farklı ülkelerdeki yayınlarını karşılaştırdığını belirten Daniş, bu yöntemle sanal reklamların tespit edildiğini ifade etti.
Daniş, son dönemde bu gerekçeyle bazı yayın kuruluşlarına idari para cezaları ve katalogdan çıkarma yaptırımları uygulandığını söyledi.
Mevzuatın bazı alanlarda günümüz dijital yayıncılık ortamının ihtiyaçlarını karşılamakta yetersiz kaldığını belirten Daniş, RTÜK olarak bu konuda bir mevzuat değişikliği önerisi hazırladıklarını açıkladı.
Önerilen düzenlemenin radyo ve televizyonun yanı sıra isteğe bağlı yayın hizmetlerini de kapsaması planlanıyor.
“Televizyon Yayınlarında Yasa Dışı Bahis Reklamına İzin Yok”
Mehmet Daniş, Türkiye’de televizyon yayınlarında yasa dışı bahis reklamlarının yayınlanmasına izin verilmediğini belirtti.
Daniş, televizyon ekranlarında yasa dışı bahis sitelerinin adı, logosu veya QR kodunun gösterilemeyeceğini; “deneme bonusu”, “yüksek oran” ve “bedava bahis” gibi özendirici ifadelerin de kullanılamayacağını söyledi.
Spor programları veya maç yayınlarının içine bahis görünürlüğünün yerleştirilmesinin de RTÜK tarafından takip edilen ihlaller arasında bulunduğunu ifade eden Daniş, yurt dışı merkezli platformların farklı isim ve markalarla yeniden ekranlara gelmeye çalışmasının da denetim kapsamında olduğunu kaydetti.
Yasa Dışı Bahis Televizyondan Dijital Dünyaya Taşındı
Daniş, günümüzde gençlerin yasa dışı bahisle yalnızca televizyon ekranlarında karşılaşmadığını belirterek dijital platformlardaki risklere dikkat çekti.
Yasa dışı bahis yönlendirmelerinin; sosyal medya fenomenlerinin paylaşımlarında, kapalı mesajlaşma gruplarında, arama motoru sonuçlarında, spor haberlerinin altındaki bağlantılarda, “kupon”, “tahmin” ve “oran analizi” gibi içeriklerde karşılarına çıkabildiğini ifade etti.
Bu yönlendirmelerin arkasında çoğu zaman kullanıcıları yasa dışı bahis platformlarına taşıdıkça gelir elde eden referans ve komisyon sistemlerinin bulunduğunu belirten Daniş, aynı platformların farklı alan adlarıyla tekrar tekrar internet ortamında ortaya çıkabildiğine dikkat çekti.
“RTÜK’ün Yetkisi Yayın Hizmetleriyle Sınırlı”
RTÜK’ün yetki sınırlarının yayın hizmetleriyle sınırlı olduğunu belirten Mehmet Daniş, ancak yetki alanı dışında kalan konuların kurumun sorumluluk anlayışının dışında değerlendirilemeyeceğini söyledi.
Daniş, yasa dışı bahis ve kumarla mücadelede kamu kurumlarının kendi görev alanları doğrultusunda eş güdüm içerisinde hareket ettiğini belirtti.
Yeni Akıllı İşaretler Sisteminde “Bağımlılık” Sembolü Geliyor
RTÜK Başkanı Mehmet Daniş, önümüzdeki dönemde uygulanması planlanan yeni Akıllı İşaretler Koruyucu Sembol Sistemi hakkında da bilgi verdi.
Yeni sistemde “bağımlılık” başlığının ayrı bir içerik sembolü olarak yer alacağını açıklayan Daniş, madde kullanımı, alkol, kumar ve yasa dışı bahis gibi başlıkların ayrı ölçütlerle değerlendirileceğini söyledi.
Sisteme 10+ ve 16+ yaş sembollerinin de ekleneceğini belirten Daniş, uygulamanın yalnızca televizyon yayınlarıyla sınırlı kalmayarak RTÜK lisanslı dijital platformlar için de zorunlu hale getirileceğini ifade etti.
Ayrıca şifreli erişim, PIN koruması, çocuk profilleri ve ebeveyn kontrolü gibi araçların da yeni koruma sisteminin bir parçası olacağı belirtildi.
Daniş, hedeflerinin çocukları teknolojiden uzaklaştırmak değil, teknolojinin içerisinde daha güvenli bir ortam oluşturmak olduğunu söyledi.
Senaryolardaki Örtülü Mesajlara da Dikkat Çekildi
Yasa dışı bahis ve kumarla mücadelede yalnızca doğrudan reklamların değil, dizi, film ve programlarda kullanılan örtülü mesaj ve kodların da dikkate alınması gerektiğini belirten Daniş, içerik üreticilerinin sorumluluğuna dikkat çekti.
Senaristlerin bazı mesajları izleyiciye doğrudan reklam izlenimi oluşturmadan aktarabildiğini ifade eden Daniş, bu nedenle mücadelede yalnızca medya okuryazarlığının değil, yayıncılar, senaristler ve içerik üreticileri dahil olmak üzere sektörün tamamının sorumluluk üstlenmesi gerektiğini söyledi.
RTÜK’ün teknolojik denetim kapasitesini geliştirdiğini belirten Daniş, VİA+ sistemi ile yayın içeriklerinin daha kapsamlı şekilde analiz edilebildiğini ifade etti.
“Bu Mücadele Bir Seferberliktir”
Panelin sonunda yasa dışı bahis ve kumar bağımlılığıyla mücadelenin bütün kurumların ortak sorumluluğu olduğunu vurgulayan RTÜK Başkanı Mehmet Daniş, açıklamasını şu sözlerle tamamladı:
“Bu mücadele bir seferberliktir. RTÜK olarak elimizdeki bütün araçları; kamu spotundan müeyyideye, koruyucu sembol sisteminden mevzuat önerisine, medya okuryazarlığından eğitim iş birliklerine kadar seferber ediyoruz.”
Daniş, yasa dışı bahis ve kumar bağımlılığıyla mücadelenin tek bir kurumun çabasıyla çözülemeyeceğini belirterek, ebeveynler, öğretmenler, yayıncılar, eğitim kurumları ve düzenleyici-denetleyici kuruluşların birlikte hareket etmesi gerektiğini vurguladı.
RTÜK Başkanı Mehmet Daniş’in açıklamalarıyla birlikte yasa dışı bahis ve kumarla mücadelede televizyon yayınlarının yanı sıra dijital platformlar, sosyal medya, spor yayınları ve çocukların dijital güvenliği de gündemin önemli başlıkları arasında yer aldı.
