Tarihi Yanlış Çanakkale'de Düzeltildi: O Meşhur Fotoğraf 79. Alay’a Değil, 125. Alay’a Ait!
Birinci Dünya Savaşı’nın en ikonik karelerinden biri olan ve yıllardır Amerikan Kongre Kütüphanesi arşivlerinde "Gazze’yi savunan garnizon" notuyla 79. Alay’a atfedilen fotoğrafın gerçek kimliği ortaya çıktı. Dr. İsmail Sabah tarafından yapılan titiz incelemeler sonucunda, fotoğraftaki birliğin Çanakkale kahramanı 125. Alay olduğu tescillendi.
Sancaktaki Sır: Çanakkale’den Filistin’e Uzanan Gurur
Araştırmanın kilit noktasını fotoğraftaki sancak oluşturdu. Sancak üzerindeki yazıların detaylı analizi, birliğin sanıldığı gibi 79. Alay değil, 125. Alay olduğunu kanıtladı. Sancakta yer alan özel kurdelenin ise alaya, Çanakkale Savaşları’ndaki üstün kahramanlıkları sebebiyle verildiği anlaşıldı.
"Bu İngilizler Çanakkale'den Kaçanlardır, Haydi Bir Ders Daha!"
Çanakkale cephesindeki görevini başarıyla tamamlayan 125. Alay, Binbaşı Rahmi Bey komutasında Filistin Cephesi'ne sevk edildi. 27 Mart 1917 sabahı, Gazze’ye hakim olan Mantartepe mevkiinde gerçekleştirilen efsanevi süngü hücumu, ilk Gazze zaferinin kazanılmasında kilit rol oynadı.
Harp Mecmuası’nın 19. sayısında yer alan bilgilere göre; 12. Bölük Komutanı Yüzbaşı İbrahim, taarruz emrini verirken askerlerine şu tarihi sözlerle seslendi:
"Çocuklar, ileri! Bu İngilizler Çanakkale'den kaçanlardır. Haydi bir ders daha!"
Arşivlerdeki Hata Tarihe Karıştı
Bugüne kadar Gazze’de garnizon olarak konuşlu bulunan 79. Alay ile karıştırılan bu tarihi fotoğraf, artık gerçek sahipleriyle anılacak. Dr. İsmail Sabah’ın tespitiyle, 125. Alay’ın Çanakkale’den Filistin’e taşıdığı o sarsılmaz ruh, bir kez daha literatürdeki yerini almış oldu.
ÇOMÜ'den Dr. Öğretim Üyesi İsmail Sabah, sancak üzerinde yaptıkları inceleme ve çalışmada, fotoğrafın 79. Alaya değil, 125. Alay'a ait olduğunu tespit ettiklerini söyledi. Amerikan Kongre Kütüphanesi arşivinde yer alan ve altında da ilk taarruzda Gazze'yi savunan garnizon açıklamasıyla yayınlanan ve Birinci Dünya Harbi'nin en meşhur Türk askeri fotoğraflarından biri olduğunu belirten Dr. Öğretim Üyesi İsmail Sabah, "Fotoğrafın açıklamasında ilk taarruzda Gazze'yi savunan Alay açıklaması yazmasından dolayı Gazze'de konuştuğu 79. Alaya ait olduğu sanılmaktaydı. Ancak sancaklar üzerine yapmış olduğumuz bir çalışma esnasında o meşhur fotoğraftaki alay sancağını da incelemeye aldık ve fotoğrafa yaklaşınca aslında bu fotoğrafın 79. Alaya değil, Çanakkale'den yakinen tanıdığımız, hemen arkamızda görmüş olduğumuz bu siperlerde göstermiş olduğu kahramanlık ve fedakarlıklar sonucunda sancağına kurdele alan 125. Alay'a ait olduğunu gördük. Hakikaten sancağın kurdelesini yaklaştırıp kurdele üzerindeki yazıyı okuduğumuzda Çanakkale'de göstermiş olduğu fedakarlık ve kahramanlık nedeniyle 125. Alay sancağına takılan bir kurdele olduğunu görmüş olduk. Yani aslında o meşhur fotoğrafın hikayesi de bambaşka bir hal almaya başladı. Küçük bir dikkat büyük bir ayrıntıyı gözümüzün önüne sermişti. Çünkü 125. Alay, İngilizlerin Filistin cephesinde Gazze'ye ilk taarruzlarında yani 26 Mart 1917 tarihinin hemen ertesi günü 27 Mart tarihinde Gazze'ye girmiş ve Mantar Tepe olarak bilinen ve aynı zamanda Gazze'ye hakim olan tepenin karşı süngü hücumuyla ele geçirilmesinde büyük bir rol oynamıştı. Binbaşı Rahmi Bey komutasındaki 125. Alayın Gazze Muharebesi'nde göstermiş olduğu bu başarı da Harp Mecmuasının 19. sayısında da uzun uzadıya anlatılmıştı. Hatta bu yazı dizisini okuduğumuzda 12. Bölük Komutanı Yüzbaşı İbrahim Efendi'nin vermiş olduğu şu emirle de karşılaşmaktayız.
‘Çocuklar ileri Bu İngilizler Çanakkale'den kaçanlardır, haydi bir ders daha' diye emir verdiğini görmekteyiz. Yani aslında başka bir çalışma için incelediğimiz bu fotoğrafın sonucunda Çanakkale'den yakinen tanıdığımız ve Çanakkale kahramanı bir alayın hikayesi de gün yüzüne çıkmış oldu. 125. Alay, 1 Mayıs taarruzu öncesinde Çanakkale cephesine gelmiş ve Arıburnu Kuvvetleri Kumandanı Mustafa Kemal Bey'in idaresinde 1 Mayıs taarruzuna iştirak etmiş.
Hemen arkamızda sağ tarafta Boyun bölgesine hücum eden 14. Alayı desteklemiştir ve akabindeki süreçte de 57. Alayın komşusu olarak şu an bulunduğumuz Kırmızı Sırt'ta Çanakkale Zaferinin kazanılmasında önemli bir rol oynamıştı. Birinci Dünya Harbi'nin en meşhur fotoğraflarından biri olan fotoğrafın hikayesi de aslında bir Çanakkale kahramanı olan alaya ait olduğu böylece ortaya çıkmış oldu" dedi.
