Limni adası 1. Dünya savaşındaki önemli rolü ile ön plana çıkıyor. 1. dünya savaşında itilaf devletlerinin Çanakkale boğazına saldırmak için ana üst olarak kullanıldı. Limni Adasının bir başka önemi ise, Türk topraklarını itilaf devletlerinin işgaline açan ve Mondros Limanında imzalanan Mondros ateşkes antlaşmasının da bu ada da imzalanmış olması. Ayrıca Limni adasında her yıl anma töreni düzenlenen Anzak askerlerinin mezarlarından oluşan Mondros Müttefik Mezarlığı da bulunuyor.
Çanakkale O İmzalar İle Geçildi
Mondros Ateşkes Antlaşması, 30 Ekim 1918'de Osmanlı Devleti ile İtilaf Devletleri arasında imzalanan ve Osmanlı'nın fiilen sona ermesine yol açan bir belgedir. Yunanistan’ ın Limni Adası'nın Mondros Limanı'nda, İngilizlere ait Agamemnon zırhlısında imzalanan antlaşma, Türk topraklarını işgale açık hale getiren ağır şartlar içeriyordu. Osmanlı İmparatorluğu adına Bahriye Nazırı Rauf Bey ve İtilaf Devletleri adına İngiliz Amiral Calthorpe tarafından imzalanan antlaşmanın en kritik ve önemli maddesi 7. Madde idi. Bu madde ile İtilaf Devletleri, güvenliklerini tehdit edecek herhangi bir durum ortaya çıkması halinde, istedikleri stratejik bir noktayı işgal etme hakkına sahip oldu. Bu madde, Anadolu'nun işgaline hukuki bir zemin hazırlamıştı. Cumhuriyetimizin kurucusu, Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşları ile Kahraman Mehmetçiğin Çanakkale Geçilmez destanı Yunanistan’ın Limni adasının Mondros limanında atılan imzalar ile sona erdi. Çanakkale’ de itilaf devletleri donanması 18 Mart 1915’de Çanakkale Boğazını geçmeye çalışmış ancak kahraman Mehmetçikler düşman donanmasına göğüslerini siper ederek dur demişlerdi. 18 Mart Deniz Zaferi ve ardından uzun süren kara savaşlarında Gazi Mustafa Kemal ve kahraman askerlerinin düşmana geçit vermemişti ancak Mondros antlaşması itilaf devletleri donanması Çanakkale boğazından adeta ellerini kollarını sallayarak geçti ve İstanbul boğazına demirleyerek topraklarımızda işgali başlatmış oldu.
Limni Adasında Anzak Mezarlığı
Yunanistan’ın Limni Adası 1. Dünya savaşında itilaf devletlerinin Osmanlı İmparatorluğu’nun elinde bulunan ve stratajik olarak çok önemli olan Çanakkale Boğazını geçmek ve İstanbulu işgal etmek için bölgeye çok yakın olan Limni Adasını ana üst olarak kullandı. Gelibolu kara savaşlarında Limni’ ye Konuşlandırılan Avusturalya, Yeni Zellanda ve Hintli askerler Gelibolu Yarımadasına Limni’ nin Mondros limanından gönderildi. Uzun süren kara savaşlarında yaralanan itilaf devletleri askerleri tedavi için limni adasının Mondros limanına getirildi. Avusturalya, Yeni Zellanda ve Hintli askerlerin bir bölümü hayatını kaybetti. Hayatını kaybeden askerler İmzalanan Mondros Mütarekesi ile anılan Mondros Müttefik Mezarlığı'na gömüldü. Mondros kasabası ve Portianu (Portianos) köyü sınırları içerisinde bulunan mezarlıkta 148 Avustralyalı ve 76 Yeni Zelandalı Anzak askeri bulunuyor. Her yıl Gelibolu Yarımadasında olduğu gibi bu mezarlıkta da tören düzenlenerek anılıyorlar.
