Çanakkale, sahip olduğu doğal güzellikleri, ormanları, dağları, su kaynakları ve zengin florasıyla Türkiye'nin dikkat çeken ekolojik bölgeleri arasında yer alıyor. Özellikle Kazdağları ve Biga Yarımadası, barındırdığı çok sayıda bitki ve hayvan türüyle bölgenin doğal mirasına önemli katkı sağlıyor.
Sonbahar mevsimiyle birlikte Kazdağları ve Biga Yarımadası'nda doğanın sunduğu güzelliklerden biri olan kuşburnu da meyvelerini olgunlaştırıyor. Orman Yüksek Mühendisi Mehmet Akkan, yaptığı paylaşımda Rosa canina olarak bilinen kuşburnu bitkisinin botanik özelliklerinden kullanım alanlarına, tarihsel ve kültürel öneminden ekosisteme katkısına kadar pek çok konuda bilgi verdi.
KAZDAĞLARI VE BİGA YARIMADASI'NIN DOĞAL ZENGİNLİĞİ
Tarihte "Binbir Pınarlı İda" olarak anılan Kazdağları'nın, Çanakkale'nin doğal zenginliklerinin en önemli parçalarından biri olduğunu belirten Akkan, bölgede bulunan yabangülünün de bu eşsiz florayı süsleyen bitkiler arasında yer aldığını ifade etti.
Gülgiller (Rosaceae) familyasına bağlı Rosa cinsinden olan kuşburnu, bilimsel adıyla Rosa canina, dikenli ve çalı formunda gelişen yabani bir bitki olarak biliniyor. İlkbaharda açan çiçekleriyle arı ve böcekler için besin kaynağı oluşturan bitki, sonbaharda olgunlaşan kırmızı meyveleriyle de yaban hayatına katkı sağlıyor.
Akkan, kuşburnunun yalnızca görsel güzelliğiyle değil, doğadaki ekolojik işleviyle de önemli bir bitki olduğunu vurguladı.
KUŞBURNUNUN MEYVESİNDEN ÇAY, REÇEL VE MARMELAT YAPILIYOR
Kuşburnu, geleneksel mutfak kültüründe de geniş bir kullanım alanına sahip. Meyvelerinden reçel, jöle, marmelat, şurup, çorba ve çay gibi çeşitli ürünler hazırlanabiliyor. Kurutularak kış aylarında da tüketilebilen kuşburnu, özellikle C vitamini içeriğiyle biliniyor.
Mehmet Akkan, kuşburnunun geleneksel kullanım alanlarına da değinerek meyvelerin sonbaharda toplanıp kurutulabildiğini, ayrıca kaynatılarak marmelat haline getirilebildiğini belirtti.
Kuşburnunun meyvesinin içerisinde bulunan tohumların çevresindeki ince tüy tabakasına da dikkat çeken Akkan, meyvenin hazırlanması sırasında bu tüylerin ayrıştırılmasının önemini hatırlattı. Söz konusu tüylerin ağız ve sindirim sisteminde tahrişe neden olabileceği için kuşburnunun uygun şekilde temizlenerek tüketilmesi gerekiyor.
YABANGÜLÜ ARILARDAN KUŞLARA KADAR PEK ÇOK CANLIYA YAŞAM KAYNAĞI OLUYOR
Kuşburnu bitkisinin ekosistem içerisindeki rolüne dikkat çeken Akkan, bitkinin yılın farklı dönemlerinde çeşitli canlılara besin sağladığını belirtti.
İlkbaharda açan çiçekleri arıların ve diğer böceklerin beslenmesine katkıda bulunurken, sonbaharda olgunlaşan meyveleri kuşlar ve diğer yaban hayvanları tarafından tüketiliyor. Böylece kuşburnu, yalnızca insanların faydalandığı bir bitki olmanın ötesinde, doğal yaşam döngüsünün önemli bir parçasını oluşturuyor.
Akkan, kuşburnu ve diğer yabani meyvelerin toplanması konusunda vatandaşlara önemli bir çağrıda bulunarak doğadaki ürünlerin tamamının tüketilmemesi gerektiğini vurguladı.
“YABAN HAYVANLARININ BESİN KAYNAĞINI TÜKETMEYELİM”
Doğadan faydalanırken sürdürülebilirlik ilkesinin gözetilmesi gerektiğini belirten Mehmet Akkan, kuşburnu ve diğer yabani bitkilerin en fazla yarısının toplanmasını, kalan kısmının ise doğada yaşayan canlılara bırakılmasını önerdi.
Akkan, sonbaharın doğa yürüyüşleri, yabani meyve toplama ve doğayla iç içe vakit geçirme açısından güzel bir dönem olduğunu ifade ederek vatandaşları Kazdağları ve Biga Yarımadası'nın doğal güzelliklerini keşfetmeye davet etti.
KUŞBURNUNUN TARİHİ VE KÜLTÜREL ÖNEMİ
Mehmet Akkan'ın paylaşımında kuşburnu ve yabangülünün tarihsel ve kültürel geçmişine de yer verildi. Doğal yabangüllerinin, günümüzde yetiştirilen pek çok gül çeşidinin gelişiminde önemli bir yere sahip olduğu biliniyor.
Gül, tarih boyunca farklı medeniyetlerde güzellik, sevgi ve çeşitli kültürel sembollerle ilişkilendirildi. Antik dönemlerden Roma uygarlığına kadar farklı toplumlarda kullanılan gül, cenaze ve düğün törenlerinde de kendisine yer buldu.
Kuşburnu ise Türk kültüründe dikenli yapısı nedeniyle bazı geleneksel inanışlarda nazardan ve kötü ruhlardan korunmayla ilişkilendirildi. Anadolu'da dikenli bitkilerin evlerin kapılarına asılması gibi geleneksel uygulamalarda kuşburnu dallarının da kullanıldığı aktarıldı.
“KAZDAĞLARI HAYAT VERİR, YAŞATIR VE HERKESE İYİ GELİR”
Kazdağları'nın yalnızca dağları ve ormanlarıyla değil; ovaları, toprakları, çayları, pınarları, su kaynakları, iklimi ve barındırdığı canlı çeşitliliğiyle de büyük bir doğal zenginlik sunduğunu belirten Akkan, bölgenin korunmasının önemine dikkat çekti.
Doğal kaynaklardan yararlanırken ekolojik dengenin bozulmaması gerektiğini ifade eden Akkan, Kazdağları'nın sürdürülebilir bir anlayışla korunması ve gelecek nesillere aktarılması gerektiğini vurguladı.
Mehmet Akkan, paylaşımını şu sözlerle tamamladı:
“Bize düşen görev bunun bilincinde olarak Kazdağları'nı koruma ve faydalanma dengesini bozmadan sürdürülebilir bir anlayışla yönetmek ve istifade etmemizdir. Kazdağları hayat verir, yaşatır ve herkese iyi gelir.”
