ALEXANDRİA TROAS

Çanakkale’den güneye doğru inildiğinde Troia’ya girmeden Ezine’den batıya sapıldığında ulaşılan Geyikli’den sola girildiğinde devam eden yol...

861 0

Devrim Demir

Devrim Demir


                Çanakkale’den güneye doğru inildiğinde Troia’ya girmeden Ezine’den batıya sapıldığında ulaşılan Geyikli’den sola girildiğinde devam eden yol, Alexandria Troas antik kentinden geçer ve Çanakkale merkeze yaklaşık 56 km. uzaklıktadır. Yerleşmenin M.Ö.3 binlere kadar uzanan tarihinde, prehistorik (tarih öncesi) höyük küçük limanın yanında bulunmaktadır. Bu höyük 1960’lı yıllarda Cook’un yüzey araştırmalarında keşfedilmiştir.
                Antik kent ise M.Ö.310’larda Büyük İskender’in generallerinden Antigonos Monophtalmos tarafından kurulur ve ismi Antigonia olur. Troas şehirlerinden olan Skepsis, Kebren, Neandria, Hamaksitos, Larisa ve Kolonai kentlerinin/kasabalarının halkları daha sonra adı Alexandria Troas olarak değiştirilecek olan bu Antigonia’ya taşınmaya zorlanmışlardır. Bu uygulamanın amacı, küçülmüş ve önemini yitirmiş yerleşimlerin, yeni bir kent çatısı altında birleşmeleri içindir. M.Ö.301’de komutan Lysimakhos kontrolü ele alınca Büyük İskender’i onurlandırmak için kente “Alexandria Troas” ismini koyar ve başka bir deyişle “Troas İskenderiyesi” demek yanlış olmaz. 2010 yılından itibaren Ankara Üniversitesi adına Prof. Dr. Erhan Öztepe başkanlığında arkeolojik araştırmalar yapılmaktadır.
                Antik kentte, stadion, girişler, bazilika, su kemerleri, kutsal çeşme, odeion, liman, tapınak, tiyatro, surlar, agora, cadde ve dışında tümülüsler bulunmaktadır. Yerleşmenin oranına göre nektopolü (mezarlık) oldukça büyüktür. Sebebi ise emekli Roma askerlerinin tedavi amaçlı kaplıcaya gelmeleriyle dışarıdan gelen insanların yaşadığı bir mekân olmasındandır. Limanından dolayı deniz ticaretinde önemli bir yere sahiplik etmiştir. Teknelerin Çanakkale Boğzazı geçişi için uygun koşulu kollaması sebebiyle yaşadıkları mahkûmiyet, limanın refahını ve kira gelirlerini yükseltmekteydi. Tunç Çağı’nda Troia için geçerli olan bu durum, bu dönemde Hellenistik kralların sponsorluğunda Alexandria Troas için geçerliydi. Kurulduktan kısa bir süre sonra nüfusunun yüz bine ulaşmış olması ve Yunanistan da dahil olmak üzere Ege’de Epfesos (Efes) ve Smyrna’dan (İzmir) sonra en büyük kenti olması sonucunu doğurmuştur.
                Yapıların bazıları M.S.117-138 yıllarındaki hükümdar Hadrian döneminde yapılmıştır ve hamam kompleksi en iyi korunandır. Herodes Atticus Hamamı olarak adlandırılan hamam en büyük örneklerdendir ve uzun kenarı 100 metre uzunluğundadır. Roma’daki Caracalla Hamamı ile yarışacak boyutlardadır. Şehri çevreleyen yaklaşık 10 kilometre çapındaki surlar hâlâ görülebilir durumdadır. Korinth olarak adlandırılan düzendeki tapınak %98 oranında tahrip edilmiştir. Yazıt olmadığı için kime adandığı bilinmemektedir. Ören yerinin denize yakın olması yapı taşlarının sökülüp götürülmesine sebep olmuştur. Sütunlar, İstanbul fethi öncesi ve sonrasına İstanbul’a taşınmıştır. Herodes Atticus’un yaptırdığı hamamlar, tiyatro ve su kemerlerinin de taşları alınıp götürülmüştür. M.S. 4.yy.da Büyük Constantin, Roma’nın yeni başkentini buraya kurmaya niyetlenir ve planlar yapmaya başlar. Muhtemelen yer seçiminin pek makul olmadığı kanaatine girmiş olacak ki, bu niyetinden vaz geçerek Constantin’in Polis’i İstanbul’a kurulur. Bu sebeptendir ki, orada inşa edilen yapılar için, ilk akla gelen mermer kaynağı Alexandria Troas olmuştur.
                Kentin ne zaman ve neden terkedildiği hakkında yazılı belge bulunmamaktadır. Kent çöktüğünde, granit ocakları da bitmiş durumdadır. Limanları günümüzde kumlar altında kalmıştır ve büyük ile küçük limanların altı tuğla ile kaplı olduğu için bazı dönemlerde pembe bir renge bürünüp, etkileyici bir görünüm sunar.
 

                                                                                                                             Devrim Demir
                                                                                                                             28.02.2021


Etiketler; #devrim demir
Yorum Ekle
İsim
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
Avatar
Cihan T475 - 05.03.2021 14:52:15
Çok bilgilendirici bir yazı olmuş. Çanakkale'ye gittiğimde mutlaka gezme fırsatı yakalayacağım. Saygılarımla.